Investeren in trainen en opleiden van medewerkers; naast producten diensten ontwikkelen; en deels in lage lonen landen produceren. Met die mix hebben twee op de drie Nederlandse maakbedrijven vorig jaar hun winstmarge op peil weten te houden of zelfs doen groeien. ABN Amro trekt deze conclusies op basis van een onderzoek naar de Nederlandse maakindustrie. De metaalsector doet het daarbij beter dan het gemiddelde.

De resultaten van het rapport Winstmarge onder druk in tijden van hoogconjunctuur zijn tijdens de Avond van de Maakindustrie gepresenteerd. Ondanks dat de Nederlandse economie in 2018 op volle toeren draaide, is twee derde van de bedrijven er niet in geslaagd om afgelopen jaar meer omzet te boeken. 18% van de bedrijven zag de omzet zelfs dalen. Wat misschien nog wel verontrustender is, is dat 36% van de bedrijven de winstmarge zag dalen. Dit zijn de gemiddelde cijfers, want ABN AMRO, dat het onderzoek heeft laten uitvoeren, heeft zowel naar de metaalverwerkende industrie, de kunststoffensector als de machine- en gereedschappenleveranciers gekeken.

ABN Amro onderzoek: 36% van maakindustrie zag in hoogconjunctuur winstmarge dalen

Een op de drie bedrijven zag de winstmarge dalen. In de metaalverwerkende industrie was dit lager.

Flexibele schil duurder

Zo’n 56% van de bedrijven waar de winst wel toenam, schrijft dit toe aan betere bezetting van de capaciteit. 44% noemt hogere verkoopprijzen als reden en 38% lagere inkoopprijzen. Volgens het rapport hebben maakbedrijven die hun marge zagen dalen vooral last gehad van de hogere kosten voor hun flexibele schil. De kosten voor het inhuren van personeel, zijn forser gestegen dan de loonkosten voor vaste medewerkers. De metaalverwerkende bedrijven slagen er beter in om hun verkoopprijzen te verhogen dan de kunststofverwerkende sector, die veel meer op globaal niveau moet concurreren.

Automatisering ?

Terecht leggen de samenstellers van het rapport de nadruk op investeren in medewerkers. Dat wordt alsmaar belangrijker. Opvallend genoeg wordt echter niet gerept over automatisering. Bedrijven die hun flexibiliteit willen vergroten zonder dure uitzendkrachten, kunnen dat met de vele laagdrempelige robotlaadsystemen.

Investeren in medewerkers

ABN Amro herkent een aantal patronen bij de bedrijven die hun omzet hebben weten te verhogen. Het eerste patroon is dat deze bedrijven vaker investeren in training en scholing van medewerkers. Ze geven hier ook eerder hoge prioriteit aan. Vermoedelijk leidt scholing en training tot een hogere productiviteit. De tweede factor die de onderzoekers uit de resultaten afleiden, is dat bedrijven die bezig zijn met de transitie naar diensten vaker hun omzet op peil houden of zelfs verbeteren dan bedrijven die enkel producten maken. 52% van de bedrijven die de omzet zagen dalen, biedt geen enkele vorm van dienst aan. ABN Amro heeft eerder al eens gewezen op het belang van servitization: ook machinebouwers moeten nieuwe verdienmodellen ontwikkelen. Op diensten zit vaak een hogere winstmarge dan op productie.

De sterke stijging van de uitzendkosten doet de marge van bedrijven met een grote flexibele schil geen goed. (grafieken ABN Amro).

Lage lonen landen

Tot slot blijken bedrijven die hun winstmarge op peil houden vaker in lage lonen landen te produceren, al dan niet onder eigen regie. Van de groep waarin de winstmarge is gedaald, produceert 50% alles in Nederland; bij de groep winstmarge behouden is dat slechts 20%. Zij slagen er blijkbaar beter in om in een hoog conjunctuur de loonkosten te beperken door deels in een lage lonen land te produceren.  

Servitization en automatisering

In het rapport doen de zakenbankiers van ABN Amro enkele aanbevelingen. De eerste is dat bedrijven voorzichtig moeten zijn met de inzet van uitzendkrachten. Ze zijn niet alleen duurder maar hebben vaak ook minder routine, wat ten koste gaat van de productiviteit. Daarnaast wordt nog eens gewezen op het belang om diensten rond je product te ontwikkelen. Verwijzend naar een publicatie over servitization van enkele jaren geleden, wijst de bank er nogmaals op dat industriële ondernemers niet alleen moeten produceren maar ook andere activiteiten moeten ontplooien om meer waarde te creëren en meer winst te maken. Activiteiten die weinig opleveren en arbeidsintensief zijn, moet je uitbesteden of automatiseren.  

ABN Amro ziet nu dit jaar de economie afkoelt voor bedrijven kansen ontstaan om de organisatie aan te passen aan de snelle technologische ontwikkelingen en werk te maken van opleiding. Daarmee kunnen ze wellicht bij een volgende fase van hoogconjunctuur de druk op winstmarge voorkomen.

Hier klikken